Waarom tarotkaarten "werken"

 

Dat velen argwanend oordelen over tarotkaarten is volstrekt begrijpelijk. Inderdaad, hoe kan het nu dat die kaarten zaken zouden "weten", zo vraagt zich het nuchtere verstand terecht af. Op het eerste gezicht inderdaad volstrekte nonsens en bedrog.

Echter, dat plaatje kan wel veranderen zodra we onze weg vinden in het toch wel fascinerend symbolisch denksysteem waarvan de kaarten zelf alleen maar een beeldende uitdrukking zijn. Het gaat 'm dus niet om die kaarten en hun prentjes, maar wel om de universele én spirituele concepten die erachter schuilgaan.

Anders gezegd, net zoals sprookjes spreken deze kaarten tot de verbeelding, maar hier zowel in letterlijke als in figuurlijke zin. Komen hun betekenissen niet zomaar uit de lucht gevallen, dan is het echter geen gemakkelijke opgave om dit even snel en beknopt uit de doeken te doen, maar toch wil ik het erop wagen.

We kunnen daarbij niet anders dan drie onderwerpen systematisch aan te snijden. Dat zijn: de innerlijke structuur van het tarotsysteem, de leer der getallen en de leer der vier elementen.

De belangrijkste omweg die we dienen te maken is het summier kennis maken met de leer der getallen, in het jargon numerologie genaamd. Dat is namelijk het fundament waarop het ganse tarotsysteem berust. Door daarnaar te kijken komen we als vanzelf bij de sleutel die elke kaart haar specifieke betekenissen toekent.

Hier is mogelijk een opmerking op haar plaats. Het is namelijk mijn ervaring dat vele mensen die bezig zijn met tarotkaarten maar weinig besef of zelfs geen benul hebben van die hermetische en, in mijn ogen, fascinerende achtergronden. Die onwetendheid maakt dan ook dat men dan maar klakkeloos de vrij oppervlakkige en soms onjuiste betekenissen overneemt die anderen er ooit aan toekenden - en dat is helaas nogal wat... Dit even terzijde om het belang van deze materie aan te tonen.

Maar laat ons nu als eerste stap eens kijken naar de structuur die terug te vinden is in het "systeem" van een set volwaardige tarotkaarten (er bestaan ook minderwaardige en zelfs waardeloze kaarten, maar dat is iets voor later).

 

De structuur van het pak tarotkaarten

Een volledig set degelijke tarotkaarten bestaat uit 78 verschillende kaarten. Achter het geheel gaat een zorgvuldig opgebouwde structuur schuil en het is dan ook van belang om te begrijpen hoe het systeem als dusdanig "werkt". Daarmee krijgen we niet alleen een zicht op het geheel, maar ook een inzicht in de innerlijke, structurele samenhangen.

We onderscheiden twee hoofdgroepen die traditioneel benoemd worden als de grote arcana's en de kleine arcana's.

 

De grote arcana's

Deze groep omvat 22 kaarten die naar hun uitzicht aan twee voorwaarden voldoen. Enerzijds vermelden ze hun benaming aan de onderzijde en anderzijds is hun nummering begrepen tussen 0 en 21.

Deze groep kaarten illustreert de zuivere uitwerking van getallen, los van elke terugkoppeling naar de vier elementen toe (wat met die elementen bedoeld komt dadelijk aan bod). Het gevolg is dat deze kaarten een uitgesproken geestelijke inslag vertonen.

Illustratie: de kaart genaamd De Maan

 

Er is verder een onderverdeling in de volgende subcategorieën:

De kaarten nummers 1 tot en met 9 vormen de numerologische basiscyclus. De kaarten 10 t.e.m. 18 zetten de tweede volledige cyclus daarbovenop en de nummers 19 t.e.m. 21 tenslotte verbeelden de bekroning van beide vorige cycli.

De kaart nummer 0 - De Zot of The Fool - neemt een aparte plaats in: ze markeert de nieuwe start van de bovenbeschreven cycli in hun geheel genomen.

 

De kleine arcana's

Deze groep omvat de overige 56 kaarten. Net zoals de grote arcana's illustreren ze eveneens de uitwerking van getallen, maar hier in relatie tot de vier zogenaamde elementen. Daardoor ligt hun betekenis eerder op het psychologische en concrete vlak.

Ook hier is er een verdere onderverdeling. Ze omvat vier subgroepen die overeenkomen met de elementen die op hun beurt gesymboliseerd worden door wat we noemen de reeksen, vier in aantal: Staven, Bekers, Zwaarden en Pentagrammen. Elk van deze reeksen bestaat uit telkens veertien kaarten waarop afgebeeld zijn hetzij staven (stokken), bekers (kelken), zwaarden of pentagrammen (munten of schijven), zij het in wisselend aantal.

Om het nu nog ingewikkelder te maken wordt elk van deze groepen van veertien kleine arcana's opnieuw opgesplitst.

Enerzijds is er de subgroep van tien stuks, van 1 tot 10 genummerde kaarten per reeks, die onderaan geen benaming vermelden. Dat maakt samen veertig kaarten.

Anderzijds is er de tweede subgroep van vier ongenummerde kaarten per reeks die onderaan de benaming dragen van respectievelijk Koning, Koningin, Ridder en Page (of Schildknaap). Dit zijn de zogenaamde persoonskaarten of hoffiguren (een wat vreemde benaming die stamt uit de eeuwenoude traditie). Deze hoffiguren omschrijven ieder een bepaald karaktertype, maar dat is een wat ingewikkelde materie waarop we hier niet kunnen ingaan. Dat maakt samen zestien dergelijke kaarten.

Illustratie: de Ridder van Pentagrammen

 

 

Basisbegrippen over de elementenleer

In de symboliek van de westerse traditie onderscheiden we vier verschillende elementen, namelijk vuur, water, lucht en aarde. In het tarotsysteem behoren alle kaarten waarop staven of stokken voorkomen tot het element vuur, kaarten die bekers afbeelden slaan op het element water, kaarten met zwaarden horen bij het element lucht en alle kaarten met pentagrammen (vijfhoeken of munten) kaderen in het element aarde. Samengevat komen we tot de volgende correspondenties:

Reeks	Element
staven	vuur
bekers	water
zwaarden	lucht
pentagrammen	aarde

 

Hoewel er correspondenties bestaan, hebben de elementen op zich niets te maken met hun fysieke verschijningsvormen zoals we die kennen in de natuur. We moeten ze eerder zien als vier faculteiten, vier basisfuncties die het bewustzijn ter beschikking heeft.
Grofweg en erg veralgemenend gezegd kunnen we het element vuur associëren aan het bewustzijn dat een "ik ben" en een "ik wil" besef afbakent, het element water associëren we aan "ik voel", het element lucht aan "ik denk" en het element aarde aan "ik heb".

Vier basistypes

Toegepast op het psychisch functioneren leidt de indeling in vier elementen tot de omschrijving van een viervoudige basistypologie, vier typische groepen dus.
Uiteraard zal voor elk individu de elementverhouding telkens weer anders liggen, en de kans bestaat dan ook dat één van de functies daarbij de bovenhand heeft. Juist omdat die functie dominant is, kleurt ze in opvallende mate de specifieke invalshoek van waaruit iemand de wereld ervaart én benadert. Aldus kennen we naast mengtypes ook uitgesproken vuurtypes waarbij de klemtoon van het functioneren duidelijk ligt op het inspirerende en ondernemende element vuur, luchttypes opereren overwegend vanuit een open en beweeglijke verstandelijke benadering, enzovoorts. 

Waar het om gaat is dat elk element een bepaalde grondhouding omschrijft alsmede een bepaalde instelling of oriëntatie van het individuele bewustzijn. Al naargelang van de situatie kijkt ieder van ons doorheen de bril van een bepaald element of van een bepaalde elementverhouding waarin het meest dominante element dus een voorname rol zal spelen.

Omdat het van belang is om voldoende inzicht te verwerven in deze basisfuncties volgt hierna een zeer beknopte beschrijving van elk van deze vier elementen.

Vuur verbeeld door de reeks staven
	Staven of stokken staan symbolisch voor het dynamische element vuur. Ze vertegenwoordigen het mannelijk en dus actieve element dat op het vlak van de persoonlijkheid verwijst naar het zelfbewustzijn, het gevoel van eigenwaarde en de egoverlangens die ermee samenhangen. Vuur werkt in het bewustzijn uit door het besef te weten wat men wil en door het besef over de nodige kracht te beschikken om dat ook te realiseren.
Water verbeeld door de reeks bekers
	Alle kaarten waarop bekers voorkomen vertegenwoordigen daarentegen het vrouwelijke, passieve en ontvankelijke element water. Het staat symbolisch voor de moeilijk in woorden te vatten wereld van het onbewuste, van subjectieve gevoelens en emoties. In wezen is dit het element van de ziel. Het vormt meteen het meest fascinerende en ondoorgrondelijke element waarvan de beweegredenen maar moeilijk te achterhalen en te beschrijven zijn. Juist omdat gevoelens nagenoeg geen houvast bieden, ja ongrijpbaar zijn en door het verstand niet kunnen worden begrepen, veroorzaakt het waterelement de neiging om een onderliggende constante onzekerheid te veroorzaken. Het is juist vanuit die ongrijpbare onzekerheid dat dit element voortdurend op zoek is naar vrede, harmonie en sereniteit, naar geruststelling en naar emotionele zekerheid en geborgenheid - op zich een moeilijk en rusteloos gegeven. Dit uit zich in een diep verlangen naar verbondenheid met alles wat leeft en zelfs met de hogere dimensies van het bestaan - de geestelijke inhoud van het element water. Op persoonlijk vlak is er het verlangen naar een harmonisch en vredevol samengaan, naar binding en verbinding - van een totaal andere orde dan het element lucht! -, naar vereniging en samenwerking op voet van gelijkheid en waarin het geven én ontvangen van steun, liefde en genegenheid centraal staan. Kortweg, bekers staan dus voor de kracht van de liefdesenergie. Dit is het meest kwetsbare element dat op een onbewuste manier de indrukken en de ervaringen uit de kindertijd een gans leven met zich draagt. Altijd verwijst dit element naar het verleden waar de basis gelegd werd van ieders vermogen om bezorgd te zijn voor de ander, om warmte uit te stralen, om lief te hebben op een onvoorwaardelijke manier en, op een breder niveau, om het leven zelf lief te hebben en de wereld te omarmen. Eventuele kwetsuren en tekorten uit het verleden en specifiek de kindertijd, zijn altijd blijvend van invloed op zowel de belevings- als de liefdesnatuur.
Lucht verbeeld door de reeks zwaarden
	Het actieve en beweeglijke element lucht levert het vermogen om verbindingen te leggen. Dat laat ons toe om de ons omgevende wereld te begrijpen. Haar instrument is het denkvermogen dat poogt de dingen op een mentaal niveau te begrijpen en te plaatsen door waarheid en onwaarheid objectief te scheiden. Het wil kennis nemen van alles en tracht dit onder te brengen in een functioneel denkkader. Het zit niet stil en weegt alsmaar af, het evalueert voor- en achterkant, het overdenkt, onderzoekt tegenstellingen en het legt oorzakelijke verbanden: omdat/dus. Dat biedt niet alleen houvast maar ook inzicht in de samenhang der dingen. Lucht zoekt altijd naar de objectieve waarheid, los van enige emotionele beïnvloeding of subjectieve verkleuring (zoals eigen aan het element water). Daarom kan het zo mentaliserend en nuchter, koel en afstandelijk overkomen én beoordelen, iets waarmee watertypes - hun tegenpool - het moeilijk hebben (water werkt met erg subjectieve gevoelens en lucht met het intellect, de rede en ideeën). Vooral het beredeneren en uitsluiten van gevoelens maakt dat de meest kleurrijke en subtiele dimensies van het bestaan aan het bewustzijn ontsnappen. Vandaar dat dit element theoretische beschouwingen en concepten formuleert die, nuchter gezien,  onomstootbaar waar zijn maar die in hun koelheid tegelijk ver afstaan van de totale werkelijkheid.
Aarde verbeeld door de reeks pentagrammen (munten)
	Het passieve element aarde levert het vermogen om met de wereld van vormen (de materie) en de realiteit om te gaan. Daarom is het nauw verbonden aan de talenten en het productief maken ervan door ze om te zetten in concrete resultaten. Net zoals water zoekt het zekerheid, maar hier op een uitsluitend concreet en tastbaar niveau. Het heeft betrekking op de meest primaire zekerheids- en overlevingsbehoeften zoals bezit en geld - zaken waaraan veel waarde wordt gehecht. Aardetypes zullen het moeten doen met een zo concreet en nuttig mogelijke aanwending van de persoonlijke talenten en capaciteiten. Aarde is gericht op de praktische en nuttige bruikbaarheid van de dingen. Daarom is dit type nuchter en pragmatisch ingesteld, samengaand met een zekere behoudsgezindheid. Met theoretische concepten kunnen deze mensen niet zo goed overweg aangezien ze zich liever bezig houden met wat er hier-en-nu is. Daarbij moeten ze een concreet doel kunnen formuleren waarin structuren zichbaar zijn opdat ze efficiënt en volgens plan aan de slag zouden kunnen gaan.

Ter illustratie een meer volledige beschrijving van het element vuur...

 

 

Getallen, getalsleer en numerologie

Nadat we ingingen op enerzijds de structuur van het tarotspel en anderzijds op de elementen die erin verweven zijn, zetten we de volgende stap. Hier moeten we ons even verdiepen in de getallen die voorkomen op de afbeeldingen van de kaarten.

Zoals we inmiddels weten zijn de grote arcana’s genummerd van 0 tot 21 en de vier reeksen der kleine arcana's van 1 tot 10. De ongenummerde persoonskaarten of hoffiguren en waarover later meer, vormen hierop een uitzondering.

De simpele reden waarom er op tarotkaarten naast afbeeldingen ook getallen voorkomen, ligt in het feit dat die afbeeldingen in wezen een picturale en symbolische uitdrukking vormen van de kosmische krachten die in die getallen schuilen.

Ten aanzien van sceptici onder ons wil ik even verduidelijken dat het predikaat "kosmisch" hier zeker niet ongepast is. Het volstaat m.i. om filosofen te citeren zoals onder meer Pythagoras en ook occulte stelsels zoals de Kaballah (en specifiek het onderdeel Sepher Yetsirah, waarin de occulte krachten van getallen nauwkeurig worden beschreven).

Om deze samenhangen te begrijpen kunnen we niet anders dan een zijsprong te maken naar de discipline die zich bezighoudt met de kennis van de innerlijke betekenis der getallen, de numerologie.

Net zoals andere alternatieve systemen zoals bijvoorbeeld astrologie, ontleent de discipline numerologie zin en betekenis aan haar specifieke symbolentaal, en dat zijn hier niet hemellichamen maar wel getallen. Het is namelijk zo dat elk getal een kwalitatief of innerlijk krachtenpatroon bezit dat absoluut geen uitstaans heeft met de algemeen bekende wiskundige of kwantitatieve betekenissen die we aan het getal hechten.

 

Kerneigenschappen van de getallen

Getallen, los van elke mogelijke concrete toepassing, omschrijven zowel universele principes als menselijke eigenschappen die eruit afgeleid zijn en die eigen zijn aan het leven. We benoemen ze heel in het kort.

1	het initiëren van creatieve energie; het formuleren van intenties, vernieuwing die een start met zich brengt
2	fase van onopgeloste dualiteiten; onzekerheden, tegenstrijdigheden en dilemma's; onbeslistheden; dwingt tot een keuze
3	vertrouwen, groei, vooruitgang en expansie; verbetering; enthousiasme en blijheid; creativiteit en dynamiek; sociaal ingesteld; samenwerking waarin de creativiteit gedeeld en complementair aangevuld wordt
4	vormgeving en materie; kristallisatie; vastheid; streven naar zekerheid, macht en stabiliteit; bezit; pragmatisch en behoudgezind; gericht op en bezig met de bestaande realiteit
5	het doorbreken van vastheid door beweging in al zijn vormen en door verbindingen te leggen; het ik t.a.v. de beweeglijke buitenwereld; het denken; originaliteit; benieuwdheid en leergierigheid, experimenteren en zoveel mogelijk ervaren in het leven en van alles een graantje meepikken
6	liefde; rechtvaardigheid en eerlijkheid; rechtmatig geven en nemen; keuzen met het hart; het belang van intermenselijke verantwoordelijkheden; streven naar geborgenheid, emotionele zekerheid, harmonie, samengaan en evenwicht
7	de wereld van de geest, intuïtie en fantasie; het belang van spiritualiteit, zingeving en het recht erop; het ontwikkelen van inzichten; zijn is belangrijker dan hebben; fundamentele levenskeuzen; zelfzekerheid en zelfstandigheid; schrander; principevastheid; moed en innerlijk vertrouwen om zichzelf en de eigen principes trouw te zijn; naar buiten toe een defensieve instelling
8	concentratie en doelbewust sturen van energie als voorwaarde om belangrijke zaken stelselmatig op te bouwen en te verwezenlijken; de uitdaging om op een niet aflatende manier te streven naar de verwezenlijking van een doel in de buitenwereld (of bijdrage aan de maatschappij) waardoor we onszelf overstijgen; de samenhang tussen oorzaak en gevolg; spirituele en andere verantwoordelijkheden; eist rechtschapenheid; intens gedreven, alles-of-niets houding en confronterend vermogen
9	idealisme en ideaalstreven; overgave en perfectie; bekroning; het streven naar ultieme vervulling; introspectie; spirirtualiteit; zelfkennis en de beëindiging van de cyclus
10	geleidelijke omschakeling naar een nieuw begin dat gesymboliseerd wordt door de terugkeer naar het getal 1 (want 10 = 1 + 0 = 1 en hier start dan weer een nieuwe cyclus); deze overgang eist het loslaten van afgedane zaken of ontwikkelingen

Ter illustratie een meer uitgebreide beschrijving van de esotherische eigenschappen van getallen...

 

Hoe we aan de hand van de systeemstructuur, elementen en getallen de betekenissen van alle kaarten kunnen afleiden

In dit stadium beschikken we over alle gegevens om de innerlijke betekenissen van de kaarten te kunnen vatten. Bij wijze van voorbeeld beperken we ons hierna tot de kaarten die behoren tot de reeks van staven.
Merk op dat de gevolgde gedachtegang onverminderd van toepassing is op de drie andere reeksen (bekers, zwaarden en pentagrammen). De verkregen betekenissen zullen hier uiteraard gans anders uitpakken, maar dit laten we terzijde.

Even ter herinnering: de reeks van staven beschrijft categorieën van behoeften én uitdagingen die horen bij het element vuur. De belangrijkste inhouden die we hier erg beknopt samenvatten hebben te maken met:

motiverende en inspirerende vuurenergie die streeft en wil bewerkstelligen, iets willen bereiken; actie ondernemen; uitdagingen aangaan en kansen creëren; de kracht van het zelfbewustzijn, de persoonlijke wil en daadkracht; egodrijfveren; behoefte aan zelfontplooiing, zelfstandigheid en onafhankelijkheid; pionier; trots en eigenwaarde; overtuiging van binnenuit; idealisme, optimisme en levensblijheid; verwachtingsvolle instelling; sociaal actief en betrokken op de wereld

Het enige wat ons nu te doen staat is het combineren van enerzijds het getal (van elke stavenkaart) met anderzijds het beschouwde element (hier dus de reeks van staven).
Dit wil zeggen dat we de algemene betekenissen van elk getal gaan afstemmen op of inpassen in het concept van de reeks staven. In feite zullen we daardoor de getallen dusdanig concretiseren en herkenbaar maken, als het ware een menselijk gezicht geven, dat we voor elke kaart een duidelijk afgelijnd en concreet begrippenkader verkrijgen.

Door op een associatieve manier die verbinding te leggen tussen beide begrippenkaders getal/element vuur, komen we als vanzelf tot de betekenissen van elke stavenkaart. Je vindt ze kort samengevat in de tabel hierna. Deze opsomming is verre van compleet. Ze heeft alleen maar de bedoeling om aan te tonen hoe herkenbaar getallen werkzaam zijn in ons dagdagelijks functioneren.

Voor elke van de hierna volgende kaarten geldt dat ze, ingevolge het principe van synchroniciteit, in een kaartlegging zal opduiken in situaties of ontwikkelingen waarbinnen iets van de vermelde inhouden aan bod is of centraal staat. Dat iets kan te maken hebben met verschillende zaken: een toestand van het bewustzijn, een instelling of gesteldheid, een omstandigheid of ontwikkeling, een idee, een activiteit, een neiging, een gevoel, een wens of verzuchting, enz.

[1S]	nieuwe inspiratie of een nieuw streven; initiërende intenties, de impuls tot nieuwe besteding van creatieve energie; actie ontketenen; activiteit die iets effectief in gang zet of moet zetten; iets aanpakken of ergens mee afrekenen; een uitdaging aangaan; een project op stapel zetten; ergens invliegen; een bewust besluit of beslissing waardoor we iets (willen) in gang zetten; ik doe" en "ik wil" en "ik zal". De gedachtegang was dus als volgt: a) het getal 1 symboliseert altijd een nieuw begin of nieuw uitgangspunt, de aanzet tot iets, en: b) hier dus in het kader van geïnspireerde en daadkrachtige vuurenergie en: c) dat leidt tot: de intentie tot het ontplooien van initiatief met daaruit voortvloeiend wellicht het bewust ondernemen van een nieuwe actie of een intentie daartoe
[2S]	gespletenheid in het bewustzijn, de wil en de daadkracht, bijvoorbeeld niet weten wat men wil of "ik wil dit maar wil ook dat"; gevaar om te domineren dan wel gedomineerd worden (hier staat dan het getal 2 voor de ander)
[3S]	positief zelfvertrouwen; enthousiasme; verwachtingsvolle instelling; vermogen tot samenwerken en relatievorming; behoefte aan positieve en creatieve zelfontplooiing; vooruitgang nastreven of boeken; overtuigingskracht; het bewerkstelligen van positieve vooruitzichten of ontwikkelingen
[4S]	afbakening en afgrenzing van het bewustzijn; persoonlijk normbesef (dit is vormgeving op een niet materieel niveau); streven naar een vastomlijnd doel als iets van grote waarde en dat zekerheid of houvast biedt
[5S]	vestiging van het ego; beweging in het bewustzijn, dit wil zeggen een verdeeld bewustzijn met tegenstrijdige inhouden; zelfrespect; twijfel en onzekerheid; concurrentie en wilsconflicten; een overmaat dan wel gebrek aan kracht tot verweer
[6S]	verantwoordelijkheden die spelen in relaties; ambities en leiderschap; de dingen klaarspelen
[7S]	principevastheid; handelen vanuit innerlijke overtuiging, onzekerheid in het bewustzijn; zelftwijfel en gebrek aan moed, zelfvertrouwen en innerlijke kracht; angst voor mislukking
[8S]	concentratie van energie, de wil en daadkracht; passie, gedrevenheid en ongeduld; de neiging om iets doordrukken, botsingen en conflicten, agressie en confrontaties
[9S]	geloof in idealen en strijder voor overtuigingen; flamboyant; de strijder die gemakkelijk verblind geraakt door de eigen opinies wegens over-identificatie daarmee
[10S]	behoefte aan bevrijding van psychische ballast; tegenwerking ondervinden (wegens innerlijke blokkades dan wel wegens moeilijkheden of tegenstand van buitenaf); overtollige verantwoordelijkheden; een drukkende last; iets is ons tot last of iets is ons teveel (plichten, verantwoordelijkheden)